Những tồn tại bất cập trong việc bồi thường đất khi Nhà nước thu hồi

Tại hội thảo “Pháp luật và thực tiễn về tiếp cận đất đai của doanh nghiệp tại Việt Nam” đã diễn ra tại Hà Nội hôm 27/6/2018, phỏng vấn của tạp chí luatcutru.net đối với ông Trần Ngọc Hùng, Chủ tịch Tổng Hội Xây dựng Việt Nam cũng đề cập đến một số tồn tại trong việc bồi thường đất khi Nhà nước thu hồi. Đây chính là vấn đề nổi cộm, gây ra nhiều khiếu kiện và bức xúc đối với dư luận, nhất là đối với các dự án phát triển kinh tế – xã hội, đặc biệt dự án nhà ở bán.

Cụ thể là, việc thu hồi đền bù theo một cách bắt buộc (tính theo giá đất cụ thể của những loại đất bị thu hồi do UBND cấp tỉnh Quyết định) được quy định tại Điều 74 Khoản 2 của Luật Đất đai (thường sẽ là thấp hơn khá nhiều so với giá ngoài thị trường bất động sản) dành cho các dự án mục đích phát triển kinh tế, đặc biệt là các dự án nhà ở, các công trình sản xuất kinh doanh – để chủ đầu tư được quyền giao đất, được quyền ăn chênh lệch là không phù hợp, nên đã gây ra nhiều bức xúc cho dân trong nhiều năm vừa qua.

Giá đất bồi thường khi bị Nhà nước thu hồi vẫn còn bất cập

Nội dung của quy định việc bồi thường cũng phải đảm bảo sự dân chủ, công bằng và công khai kịp thời, hơn nữa phải đúng quy định của pháp luật Việt Nam tại Khoản 3 Điều 74, tất cả đều không được tổ chức thực hiện một cách nghiêm túc. Nhiều địa phương của nước ta đã triển khai thực hiện và mang tính áp đặt, không công khai minh bạch như trước đây, gây ra nhiều khiếu kiện, làm mất đi an ninh trật tự xã hội.

Hiện nay, giá đất đối với những dự án BT (đất của doanh nghiệp hiện đang sử dụng) khi được cổ phần hóa và giá bán đất khi tiến hành giao đất cho chủ đầu tư thực hiện dự án của mình đang thực hiện theo giá của UBND cấp tỉnh ban hành xuống. Dù vậy, mức giá này hiện nay đang thấp hơn rất nhiều so với giá trên thị trường, cho nên đã dẫn đến tình trạng thất thoát và lãng phí đất đai chưa sở hữu trong toàn dân, làm lợi nhiều cho nhà đầu tư và cả một số người có quyền hành liên quan đến thông qua cơ chế “xin – cho”.

Điển hình nhất là giá đất khi đã bàn giao các mảnh đất cho phía chủ đầu tư làm nhà ở (công tác di dời những nhà máy, các biển báo, các kho tàng) hiện nay là rất thấp theo như giá tỉnh đã ban hành, không  có đấu giá, không có sự công khai minh bạch. Chủ đầu tư thì chạy – xin – cho bằng được để nắm trong tay dự án và hưởng lợi vô cùng lớn, thế nhưng Nhà nước lại phải gánh nhiều thiệt hại.

Ông Trần Ngọc Hùng (Chủ tịch Tổng Hội Xây dựng Việt Nam)  nhấn mạnh thêm, cần nghiên cứu và xem xét thật kỹ những bất hợp lý trong quy định chung của Luật cũng như trong cách chỉ đạo và quản lý khi triển khai việc đền bù và thu hồi đất, để làm sao khắc phục được những tồn tại trên một cách hiệu quả nhất.